قانون بیمه حقوق و دستمزد تأمین اجتماعی یکی از قوانین مهم کشور است و اجرای درست این قانون بوسیله کارفرمایان می تواند تأثیر بسزایی در وضعیت بازنشستگی کارگران و برخورداری آنان از حقوق و مزایا داشته باشد. به همین جهت بیمه حقوق و دستمزد برای کارگران از اهمیت بالایی برخوردار است. با این وجود برخی از کارفرمایان به طور کامل در مورد قوانین بیمه تأمین اجتماعی آگاهی ندارند و به همین علت ممکن است در پرداخت حقوق و مزایای کارگران کوتاهی کنند و در نتیجه منجر به ایجاد اختلاف بین کارفرما و کارگران شود.

در این مقاله سعی داریم قوانین کاربردی بیمه تأمین اجتماعی و موارد روزمره‌ ای که کارفرمایان با آن سروکار دارند را بیان کنیم تا حقی از کارگران ضایع نشود و همین طور کارفرما مشمول جرائم مربوطه نگردد.

بیمه حقوق و دستمزد

تمامی افرادی که طبق قرارداد مشخص و تابع نهادهای قانونی در هر شرکت و یا سازمانی مشغول کار باشند مشمول حق بیمه تأمین اجتماعی هستند. برای بیمه کردن این افراد کارفرما باید مبلغ مشخصی را از حقوق کارکنان و کارگران خود کسر کند و چون شخص کارفرما هم در پرداخت بیمه سهمی دارد آن مبلغ را هم باید اضافه کند و به سازمان بیمه تأمین اجتماعی پرداخت نماید.

بیمه حقوق و دستمزد نیز مانند مالیات بخشی از کسورات قانونی به حساب می آید که کارفرما وظیفه دارد، هر ماه طبق قانون آن را به سازمان بیمه تأمین اجتماعی پرداخت کند. البته مبلغی که برای پرداخت حق بیمه از حقوق کارگران کسر می شود باید طبق قانون باشد و بیشتر و کم تر از مقدار تعیین شده مجاز نمی باشد.

به طور کلی مبلغی را که کارفرما برای هر یک از کارگران خود به سازمان بیمه تأمین اجتماعی پرداخت می کند حق بیمه نامیده می شود. بیمه گذار یا همان کارفرما موظف است که حق بیمه را طبق قرارداد بیمه پرداخت کند. زمان پرداخت و همچنین روش های پرداخت حق بیمه همانی است که در قرارداد بیمه توافق شده است. از جمله روش های پرداخت می توان به پرداخت نقدی، صدور چک و…. اشاره نمود.

سهم کارفرما و کارگر در پرداخت حق بیمه

مجموع حق بيمه پرداختى به سازمان بیمه تأمين اجتماعى معادل ٣٠ درصد حقوق و دستمزد فرد مشمول بيمه است كه از این میزان ۲۳ درصد سهم کارفرما است و ۷ درصد باقی مانده آن از حقوق و دستمزد دریافتی کارگر کسر می شود.

این میزان دریافتی حق بیمه به تفکیک بابت خدماتی از قبیل حق بيمه مربوط به بازنشستگى به میزان ۱۲ درصد، حق بيمه مربوط به فوت قبل و بعد از بازنشستگى به میزان ۲ درصد، حق بيمه مربوط به از كار افتادگى ۴ درصد، حق بيمه مربوط به خدمات درمانى ۹ درصد و بیمه مربوط به بیکاری ۳ درصد است.

موردی که باید به آن توجه ویژه شود آن است که بر اساس ماده 36 قانون تأمین اجتماعی، شخص کارفرما مسئول پرداخت حق بیمه سهم کارفرما و بیمه شده می ‌باشد و بیمه شده در این زمینه هیچ مسئولیتی ندارد.

چه افرادی مشمول حق بیمه هستند؟

بر اساس بند الف ماده 4 قانون تأمین اجتماعی هر شخصی که در هر کارگاه‌، کارخانه و یا شرکت‌ خصوصی به خواسته کارفرما مشغول به کار باشد و در مقابل دستمزد دریافت کند، باید به صورت اجباری (قهری) مشمول بیمه تأمین اجتماعی قرار گیرد. با توجه به توضیحات عنوان شده و همچنین بر اساس ماده 148 قانون تأمین اجتماعی شخص مشمول بیمه باید دارای دو شرط زیر باشد:

    • در قبال دریافت دستمزد خدمات فیزیکی یا فکری ارائه کند.
    • به درخواست کارفرما مشغول به کار شده باشد.

 

موارد مشمول بیمه

موارد مشمول بیمه حقوق و دستمزد

موارد مشمول بیمه حقوق و دستمزد بسیار متعدد است و می توان گفت تمامی وجوه و مزایایی که چه به صورت نقدی و چه غیر نقدی تحت هر عنوانی به کارگران پرداخت می شود، از موارد مشمول بیمه حقوق و دستمزد خواهد بود. این موارد مشمول بیمه می تواند تحت عناوینی مثل مزد، دستمزد، کارمزد، کارآموزی و … باشد، به طور کلی مبالغ پرداختی طبق قانون که مشمول کسر حق بیمه است به شرح زیر می باشد:

  • حقوق و دستمزد ناخالص
  • حق الزحمه و كارمزد (وجوه دریافتی اشخاصی که به طور کارمزد به کار اشتغال دارند)
  • مزایای مستمر شغلی
  • فوق العاده های شغلی
  • اضافه کاری، شب کاری و نوبت کاری
  • فوق العاده خارج از مرکز
  • فوق العاده مشاغل سخت و زیان آور
  • کار در شب و کشیک فوق ‌العاده
  • حق مربوط به حضور در جلسات
  • مزد ایام تعطیل و مرخصی استحقاقی
  • کمک هزینه خواروبار و مسکن
  • پاداش های مستمر و غیر مستمر به جز مواردی که مشمول کسر حق بیمه نیست
  • مزاياى غير نقدی مانند خوراک و پوشاک و مسكن و وسيله نقليه
  • وجوه دریافتی کارآموزان (در مواردی که به منظور یادگیری مشاغل در کارگاه ها مبالغی را دریافت می کنند)
  • مبالغ مربوط به ایاب و ذهاب کارکنان که به صورت ماهیانه برای رفت و آمد به محل کار و منزل به ایشان پرداخت می‌شود

كارفرما می بایست از تمامی موارد بالا حق بيمه را كسر نموده و به اضافه سهم خود به سازمان بیمه تأمین اجتماعی پرداخت کند.

موارد معاف از بیمه حقوق و دستمزد

در این میان خدماتی نیز برای کارگران و کارکنان ارائه می شود که از موارد مشمول بیمه حقوق و دستمزد نبوده و معاف از کسر حق بیمه می باشند. این خدمات به شرح زیر است:

  • بازخرید مربوط به ایام مرخصی
  • هزینه سفر و فوق العاده مأموریت
  • پرداختی های عیدی
  • کمک هزینه عائله مندی و حق اولاد (حداکثر تا میزان قابل پرداخت طبق ماده ۸۶ قانون کار)
  • پرداختی حق همسر به کارکنان و کارگران
  • ما به التفاوتی که به ازای کمک هزینه مسکن و خواروبار در ایام بیماری پرداخت می شود
  • حق شیر
  • حق تضمین (کسر صندوق)
  • پاداش های مربوط به افزایش تولید (در شرایطی که بیش از حقوق ۲ ماه در طول سال پرداخت نشود)
  • مزایایی که برای پایان کار پرداخت می شود (حق سنوات)
  • خسارت های مربوط به اخراج از کار
  • پاداش نهضت سوادآموزی
  • شاغلین تحت پوشش سایر صندوق های بیمه و بازنشستگی دولتی

مراحل پرداخت حق بیمه شرکت ها به سازمان تأمین اجتماعی

مراحل پرداخت حق بیمه توسط شرکت ها به سازمان تأمین اجتماعی در 4 مرحله باید صورت پذیرد که آن ها را به ترتیب عنوان می کنیم.

مرحله اول : تشکیل پرونده بیمه و دریافت شماره کارگاه

كارفرما موظف است ظرف مدت حداکثر ١٥ روز از تاريخ تأسيس کارگاه خود به منظور بيمه كردن كاركنان به نزدیک ترین شعبه بيمه تأمين اجتماعى به مجموعه خود مراجعه کرده و كد كارگاه را دريافت نمايد.

مرحله دوم : نام‌ نویسی کارکنان و دریافت شماره بیمه برای آن ‌ها

كارفرما می بایست كاركنان با عدم سابقه بيمه را در سازمان تأمين اجتماعى مربوطه نام نویسی کند و شماره بيمه منحصر به فرد هريک از کارکنان را جهت ثبت در ليست بيمه دريافت كند.

مرحله سوم : تهیه لیست حقوق و دستمزد

حسابداران موظفند هر ماه اطلاعات مربوط به بیمه کارکنان مجموعه خود را در قالب فایل الکترونیکی و لیست‌ های مربوطه تهیه کنند.

مرحله چهارم : ارسال لیست بیمه و پرداخت حق بیمه متعلقه

کارفرما مکلف است ظرف مدت یک ماه لیست بیمه حقوق و دستمزد تهیه شده را به شعبه بیمه تأمین اجتماعی مربوطه ارسال کند و با دریافت فیش الکترونیکی نسبت به پرداخت حق بیمه کارگاه خود اقدام نماید.

حق بیمه برای کارکنان پاره وقت

نظر قانون بر این است که همه کارکنان حتی افرادی که به صورت پاره وقت و کمتر از ساعات کاری مصوب مشغول به کار هستند (مانند منشی) مشمول حق بیمه می باشند و باید با جمع ساعت کاری و مشخص نمودن تعداد روز کاری آنها به همان میزان در لیست بیمه ثبت شده و برای آنها حق بیمه پرداخت شود. فقط باید در نظر داشت که کارگر پاره وقت مشمول قانون کار باشد و تحت پوشش صندوق بیمه دیگری نباشد و دیگر این که مجموع حقوق و مزایای وی از حداقل حقوق کمتر نباشد.

 

انواع جرائم لیست بیمه

مهلت ارسال و انواع جرائم مربوط به ارسال لیست بیمه

کارفرما مکلف است 7 درصد حق بیمه را از دستمزد کارگر خود کسر و با افزودن 23 درصد سهم خود، حق بیمه کارگران را تا پایان ماه بعد به سازمان بیمه تأمین اجتماعی پرداخت کند. چنانچه کارفرما به هر دلیلی کوتاهی کند و حق بیمه را تا مهلت مقرر پرداخت نکند، پس از چند ماه بیمه کارگران قطع خواهد شد. کارگران می توانند در این خصوص با ارائه مدارک مربوطه به دادگاه از کارفرمای خود شکایت کنند. پس از شکایت، دادگاه کارفرما را مکلف می کند تا اصل حق بیمه ایام کارکرد کارگران را به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت کند و سابقه فرد بیمه شده احیا شود. همچنین جریمه ای به انضمام حق بیمه اضافه می شود که کارفرما باید پرداخت کند.

بر اساس قانون تأمین اجتماعی:

  • چنانچه كارفرما از ارسال لیست بیمه کارکنان خوددارى كند ملزم به پرداخت جريمه نقدى به ميزان 10 درصد جمع كل حق بيمه و بيمه بيكارى قابل پرداخت همان ماه خواهد شد.

  • جریمه تأخیر یا عدم تأییدیه پرداخت حق بیمه به میزان ۲ درصد حق بیمه به اضافه بیمه بیکاری ماهیانه برای هر ماه تأخیر پرداخت در نظر گرفته خواهد شد.

  • چنانچه کارفرما در گذشته نیز بدهی بابت جرایم بیمه ای داشته باشد، در صورت تأخیر در پرداخت جرایم به میزان ۲ درصد از کلیه جرایم قبلی نیز برای وی محاسبه خواهد شد.

  • در صورت وجود هر گونه مغایرت و یا نقصی در لیست ارسالی از جانب کارفرما سازمان تأمین اجتماعی تا شش ماه بعد می تواند مدارک و اسناد را بررسی کرده و در صورت اثبات مغایرت کارفرما را ملزم به پرداخت جریمه نماید.

نکته : برای کارفرمایان کارگاه‌ های مشمول قانون معافیت حق بیمه سهم کارفرما تا میزان ۵ نفر کارگر، مهلت ارسال لیست بیمه و همچنین پرداخت آن تا آخرین روز دو ماه بعد خواهد بود.

 

همه چیز در مورد بیمه تأمین اجتماعی

آموزش تعریف بیمه پرسنل در نرم افزار ویسمن به همراه ویدئوی آموزشی