محاسبات حقوق و دستمزد همواره برای صاحبان کسب و کار و همچنین کارگران یکی از مهمترین مباحث در حرفه حسابداری بوده است. بر طبق قوانین و مقررات کار و تأمین اجتماعی هر کارگری پس از اشتغال به کار از حقوق و مزایایی برخوردار است که در صورت آگاهی از آنها می‌ تواند نسبت به احقاق حق خود اقدام نماید.

حسابداری حقوق و دستمزد چیست؟

نخستین تعهد کارفرما به کارگران پرداخت حقوق و دستمزد آنان در بازه زمانی خاص اعم از روزانه، هفتگی یا ماهانه است که نباید از میزان حداقل حقوق تعیین‌ شده طبق اداره کار و تأمین اجتماعی در سال مرتبط کمتر شود.

یکی از مهمترین وظایف حسابدار حقوق و دستمزد تعیین نمودن مبلغ خالص قابل پرداخت به پرسنل به عنوان حقوق و دستمزد و مزایای آنان می باشد. اطلاعات درج شده در قرارداد کاری هر یک از کارکنان که شامل مدت کارکرد و میزان حقوق آنان می باشد، می بایست در اختیار واحد حسابداری قرار گیرد. حسابدار موظف است با لحاظ کردن قوانین وزارت کار به محاسبه دقیق حقوق و مزایای قانونی کارکنان بپردازد. حقوق و دستمزد خالصی که به هر یک از پرسنل تعلق می گیرد شامل مزایا (که به مبلغ حقوق پایه کارکنان اضافه می شود) و کسورات (که از مبلغ حقوق دریافتی کارکنان کسر می شود) است.

از نمونه های کسورات هم مواردی مانند مالیات، بیمه عمر، بازنشستگی، وام صندوق، بیمه حقوق 7 درصد، حسن انجام کار و … را می توان نام برد.

مزایای وابسته به حقوق کارگران

از نمونه های مزایا می توان این گونه عنوان کرد که هر کارگری در هر حالت اشتغال از حقوق مبنا، بیمه، عائله مندی، حق بن، حق مسکن، خواروبار، حق سنوات، عیدی، حق اولاد، حق مأموریت و فوق العاده اضافه کاری برخوردار است. البته برخی از مزایای ذکر شده با وجود شرایط خاصی در شخص کارگر به وی تعلق پیدا می کند، مانند تأهل یا داشتن فرزند. برخی دیگر از مزایا نیز در صورت انجام وظایف محول شده به کارگر در شرایطی غیر از شرایط عادی کاری تعلق می گیرد، مانند فوق العاده اضافه‌ کاری و یا حق مأموریت.

حق بیمه

به موجب ماده ۱۴۸ قانون کار یکی از وظایف زایل‌ ناشدنی کارفرما، بیمه کردن کارگران از اولین روز اشتغال آن ها در محل کار می باشد. وظیفه و مسئولیت بیمه کردن کارگران تحت هیچ شرایطی حتی با توافق با کارگر و یا درج در قرارداد کار از گردن کارفرما ساقط نمی ‌شود. پرداخت نکردن حق بیمه برای کارگران به سازمان مربوطه مستوجب جریمه و مجازات ‌هایی می باشد که در قانون کار آورده شده است.

حق بن و مسکن

تمامی کارگران و کارمندان بدون استثنا از مزایای حق بن برخوردار هستند و این امتیاز مشمول کسر حق بیمه می شود. همچنین امتیاز حق مسکن به کلیه کارکنان فارغ از داشتن مسکن شخصی، باید پرداخت شود و این امتیاز نیز مشمول کسر حق بیمه خواهد بود.

حق سنوات

بر اساس ماده 24 قانون کار به تمامی کارکنان (چه قرارداد موقت چه دائمی) به ازای هر یک سال کار به میزان یک ماه حقوق مبنا به عنوان حق سنوات پرداخت ‌می شود. به همین ترتیب به افرادی که کمتر از یک ‌سال مشغول به کار بوده ‌اند، متناسب با مدت اشتغال حق سنوات تعلق می گیرد. امتیاز حق سنوات مشمول کسر حق بیمه نمی شود و شامل دو ماه حقوق مبناست که این میزان نباید از سه برابر حداقل حقوق سال مرتبط بیشتر شود.

حق اولاد

بر طبق قانون اداره کل کار و رفاه اجتماعی، کارفرما موظف است به کارگران متأهل دارای فرزند حق اولاد و یا همان حق عائله‌ مندی پرداخت نماید که مبلغ آن برای هر یک از فرزندان شامل معادل ۱۰ درصد حداقل حقوق ماهانه سال جاری می باشد. البته با این شرایط که کارگر می بایست حداقل به مدت ۲ سال (۷۲۰ روز) سابقه بیمه نزد سازمان تأمین اجتماعی داشته باشد و فرزندان وی نیز شامل شرایط دریافت حق اولاد باشند. این امتیاز مشمول کسر حق ‌بیمه نیست.

حق اولاد برای فرزندانی که دارای شرایط ذیل باشند در نظر گرفته خواهد شد:

  • سن فرزندان کمتر از ۱۸ سال باشد
  • دختران بالای ۱۸ سال مجرد باشند
  • فرزندانی که به تحصیل اشتغال داشته باشند تا پایان تحصیل شامل پرداخت حق اولاد می شوند. در این مورد تحت تکفل بودن فرزند مورد شرط قرار نگرفته، فلذا پرداخت حق اولاد به کارگر بیمه شده ای که فرزند بالای ۱۸ سال در حال تحصیل داشته باشد حتی در صورت ازدواج تعارضی با قانون ندارد.

  • فرزندانی که در اثر بیماری یا نقص عضو بر طبق گواهی کمیسیون های پزشکی قادر به کار نباشد.

عیدی و پاداش

به تمامی کارکنان به نسبت مدت اشتغال آنها باید عیدی پرداخت شود و این امتیاز نیز مشمول بیمه نخواهد بود.

سایر مزایا

برخی دیگر از مزایا در صورتی به کارگر تعلق می ‌گیرد که دارای شرایط شخصی خاصی شود. مزایایی مانند فوق ‌العاده اضافه ‌کاری، فوق ‌العاده نوبت ‌کاری، فوق ‌العاده جمعه ‌کاری، فوق ‌العاده شب ‌کاری و حق مأموریت که در مقاله های جداگانه به تفصیل در مورد آن ها صحبت نموده ایم.

نکته ای که اینجا باید به آن اشاره کنیم این است که تمامی موارد فوق العاده اضافه کاری و نوبت کاری و شب کاری و جمعه کاری مشمول پرداخت حق بیمه می شود، اما حق مأموریت مشمول کسر حق بیمه نخواهد بود.

فرمول محاسبه حقوق و دستمزد با توجه به مزایا و کسورات مختلف

یکی از مهمترین قسمت هایی که در بخش امور مالی هر کسب و کاری می بایست با دقت عمل بسیار زیادی انجام شود، فرمول محاسبه حقوق و دستمزد می باشد. برای هر مزایا و کسورات وابسته به حقوق و دستمزد کارگران و کارمندان، طبق قانون اداره کار یک فرمول دقیق و استانداردی تعبیه شده است و به تبع آن نحوه محاسبه حقوق و دستمزد بر اساس این فرمول های مشخص و دقیق می باشد.

بر اساس قانون کار تمامی مدیران و کارمندان بخش امور مالی و حسابرسی شرکت ها و سازمان های مختلف می بایست به صورت کاملا دقیق و ریزبینانه در پایان هر ماه کلیه فعالیت های پرسنل خود را به طور دقیق ثبت نموده تا بتوانند به کمک تمامی این اعداد و آمارهای مختلف در قالب فرمول های مشخص شده حقوق و دستمزد کارگران را محاسبه کنند. در نهایت حقوق خالص هر کارگری بر طبق مزد و نوع فعالیت و ساعت کاری وی در پایان هر ماه مشخص می شود و کارگر حق واقعی خود را دریافت می نماید.

 

فرمول محاسبه حقوق و دستمزد

 

در ادامه به فرمول های محاسبه حقوق و دستمزد و مزایای کارگران اشاره می کنیم تا در نهایت بتوانیم اعداد و ارقام های بدست آمده را حساب کرده و به حقوق خالص هر کارگر و کارمندی دست یابیم.

فرمول محاسبه حقوق ماهانه طبق قانون کار

همان طور که می دانید ساعات کاری در روز ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه است. در قانون کار ۴۴ ساعت کار برای یک هفته اعلام شده و یک روز جمعه هم به عنوان استراحت در نظر گرفته می شود، اما حقوق روز جمعه نیز پرداخت می شود. بنابراین:

7.33 = 44 ساعت هفته تقسیم بر 6 روز کاری

طبق فرمول بالا روز کاری از نظر قانون کار 7.33 است و این عدد که در ۳۰ روز یک ماه ضرب شود عدد ۲۲۰ ساعت در ماه بدست خواهد آمد که شما حقوق ماهانه فرد را بر اساس ۳۰ روز یا ۲۲۰ ساعت محاسبه می نمایید.

فرمول محاسبه حقوق بر اساس ساعات اضافه کاری

فرمول محاسبه حقوق و دستمزد کارگران بر اساس ساعات اضافه کاری آنان به شرح زیر می باشد:

ﺍﺿﺎﻓﻪ ﮐﺎﺭﯼ = ﺣﻘﻮﻕ ﭘﺎﯾﻪ تقسیم بر ۲۲۰ ﺳﺎﻋﺖ * ۱۴۰ % * تعداد ﺳﺎﻋﺎﺕ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﮐﺎﺭﯼ

بر اساس فرمول بالا در پایان هر ماه این ساعت های اضافه کاری برآورد شده و در حقوق نهایی فرد تأثیرگذار خواهند بود و موجب می شود کارگر حقوقی فراتر از حقوق اولیه خود بدست آورد.

فرمول محاسبه حق سنوات

همان طور که اشاره شد طبق ماده ۲۴ قانون کار، کارفرما مکلف است به کارگران مطابق قرارداد (یک سال یا بیشتر) بر اساس آخرین حقوق مبلغی معادل یک ماه حقوق به عنوان مزایای پایان کار پرداخت نماید.

فرمول محاسبه حق سنوات کارگران و کارمندان به صورت زیر محاسبه می شود:

حق ﺳﻨﻮﺍﺕ = ﺣﻘﻮﻕ ﭘﺎﯾﻪ تقسیم بر ۳۶۵ ﺭﻭﺯ * ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﻛﺎﺭﻛﺮﺩ

فرمول محاسبه عیدی

برای محاسبه عیدی با شروع هر سال جدیدی باید دو برابر حقوق پایه برای عیدی کارگران در نظر گرفته شود. البته مشروط بر این که میزان مبلغ محاسبه شده از سه برابر حداقل حقوق همان سال بیشتر نشود. با این وجود فرمول عیدی بنا بر شرط مذکور در قالب دو فرمول زیر محاسبه می گردد:

حداقل عیدی و پاداش = (حداقل حقوق روزانه * ۶۰ تقسیم بر ۳۶۵) * تعداد روزهای کارکرد

حداکثر عیدی و پاداش = (حداقل حقوق روزانه * 9۰ تقسیم بر ۳۶۵) * تعداد روزهای کارکرد

کسورات قانونی حقوق و دستمزد

مبالغی را که کارفرما بر اساس مصوبه های قانونی و به نمایندگی از طرف سازمان های مربوطه باید از دستمزد کارکنان کسر و به سازمان های ذینفع پرداخت کند، کسورات قانونی گفته می شود. کسورات حقوق و دستمزد را می توان به دو دسته تقسیم نمود:

دسته اول کسورات قانونی مانند مالیات و حق بیمه اجتماعی و دسته دوم کسورات توافقی مانند اقساط وام مسکن و بدهی به شرکت تعاونی و مساعده سازمان مربوطه که با توافق کارگر و کارفرما انجام می گیرد.

کسورات حقوق و دستمزد برای کارفرما به عنوان یک بدهی مطرح می شود که باید ظرف مدت مقرر شده به مراجع ذیربط پرداخت شود. کسورات قانون اساسی به شرح زیر می باشد:

مالیات حقوق و دستمزد

کارفرما موظف است بر اساس جدول درج شده در ماده 131 قانون مالیات های مستقیم در زمان تهیه لیست حقوق و دستمزد، بخشی از پرداختی کارکنان خود که مشمول مالیات بر حقوق می شود را از حقوق ایشان کسر و تا مدت زمان تعیین شده یعنی آخرین روز ماه بعد از ماه مذکور به حساب وزرات امور اقتصاد و دارایی واریز نماید. کارفرما در صورت عدم پرداخت مالیات ها مشمول جریمه خواهد بود.

درآمدهای بدست آمده در ایران هر ساله دارای مالیات و سقف معافیتی مختلفی است که هر سال طی بخشنامه هایی به همگان ابلاغ می شود و افراد متناسب با میزان درآمد خود باید مالیات درآمد خود را پرداخت نمایند.

حق بیمه اجتماعی سهم کارگر

هر فردی که در ایران تحت پوشش کارفرمایی کار می کند و از او مزایای نقدی یا حتی غیر نقدی دریافت می کند، طبق قانون و مقررات بیمه مشمول بیمه تأمین اجتماعی است و در ازای پرداخت مبلغی به عنوان حق بیمه می تواند از مزایای آن استفاده کنند.

کارفرما موظف است هر ماه 30 درصد از مبلغ پرداختی خالص به کارگران (30 درصد از مبلغ حقوق و دستمزد پس از کسر موارد غیر مشمول) را حداکثر تا پایان ماه بعد از ماه مذکور به شماره حساب های مشخص شده از سوی سازمان تأمین اجتماعی واریز کند. از 30 درصد حق بیمه پرداختی به سازمان تأمین اجتماعی میزان 23 درصد آن مربوط به کارفرماست و توسط او باید تأمین وجه شود و 7 درصد باقی مانده نیز سهم خود کارگر بوده که پس از محاسبه حقوق و دستمزد از خالص پرداختی وی کسر می شود.

کارفرمایان در صورت عدم ارائه لیست بیمه شدگان و پرداخت مبلغ حق بیمه جریمه خواهند شد.

 

همه چیز در مورد محاسبه حقوق و دستمزد

آموزش محاسبه حقوق پرسنل در نرم افزار ویسمن به همراه ویدئوی آموزشی

آموزش تعریف پارامترها و جزئیات حقوقی در نرم افزار ویسمن به همراه ویدئوی آموزشی